Thơ - Đặc sắc

Sáng tạo khoa học kỹ thuật



Xem công văn hướng dẫn: tại đây
Tải công văn hưỡng dẫn: Tại đây

SÔNG ĐÀ HUNG BẠO - TRỮ TÌNH VÀ CHÂN DUNG NGƯỜI LÁI ĐÒ

Thứ hai - 16/11/2015 22:16
Sông Đà nói chung và Người lái đò sông Đà nói riêng thể hiện phong cách nghệ thuật của Nguyễn Tuân sau cách mạng. Đó là phong cách của một cây bút tài hoa, uyên bác. Trong văn ông, thiên nhiên và con người được nhìn nhận khám phá ở phương diện thẩm mỹ và văn hoá của nó. Ông là nhà văn của những tính cách phi thường, có thiên hướng thể hiện những cảm giác mãnh liệt, gây ấn tượng đậm, hoạc là đẹp tuyệt vời, hoạc là thật dữ dội. Ông thường nhìn nhận sự việc , sụ vật ở chiều sâu lịch sử, gắn liền với quá khứ, hiện tại và tương lai.
          Trong tác phẩm Người lái đò sông Đà ông mô tả hình ảnh sông Đà như một sinh thể sống động, có cá tính, có tâm trạng khá phức tạp. Hung bạo và Trữ tình là hai nét tính cách cơ bản của nó. Nó rất hung dữ, hiểm ác, gây nhiều tai hại cho con người nhưng nó lại là công trình tuyệt vời của tạo hoá. Nó rất hùng vĩ và thơ mộng, tạo nên chất men say cho sự sống con người.
         
Kèng Mỏ ngọn nguồn của sông Đà
           Nhà văn khắc hoạ khá sắc về tính hung bạo của dòng sông. Bờ sông đá dựng thành vách, chỉ thấy mặt trời lúc đúng ngọ. Có chỗ đá chẹt thành cái yết hầu. qua chỗ đó, đang mùa hè cũng thấy lạnh. Mặt sông và lòng sông thì cuồn cuộn luồng gió , gầm ghè suốt năm như lúc nào cũng đòi nợ. Người lái đò khinh xuất tay lái, dễ lật ngửa thuyền. Trên sông có những cái hút nước, nước thở và kêu như cửa cống cái bị sặc không thuyền nào dám mon men đến đó. Ở đoạn này nhà văn ví von rất đặc sắc nhằm gây cảm giác mạnh. Tác giả cũng sử dụng cả tri thức điện ảnh để diễn tả cho đạt hiệu quả cao. Rồi cảnh thác nước. Tưởng như yếu đuối ( nghe như là oán trách van xin). Thật ra nó rất ngạo mạn ( khiêu khích giọng gằn  mà chế nhạo). Và nó rất hung dữ, hiểm ác ( rống lên như một ngàn con trâu mộng đang lồng lộn giữa rừng vầu tre nứa nổ lửa...). Đặc biệt là cảnh đá trên thác ( một chân trời đá, đá từ nghìn năm mai phục trong lòng sông để khi nào nhìn thấythuyền nhô vào đường ngoặt sông là một số nhổm cả dậy để vồ lấy thuyền). Mỗi hòn đá đều mang diện mạo khó thiện cảm, trông rất giữ tợn ( mặt hòn nào trông cũng ngỗ ngược nhăn nhúm méo mó). Đá bày thạch trận trên sông . Sông Đà giao việc cho mỗi hòn đá tạo thành thế liên hoàn. Thái độ của chúng rất hống hách ( hất hàm bắt thuyền phải xưng tên tuổi trước khi giao chiến. có hòn lùi lại như thách thức có giỏi thì tiến vào.

Sông đà hung bạo
          Nhà văn đã nhân hoá hợp lý khi diễn tả trận thuỷ chiến( mặt nước hò la vang dậy, sóng nước ùa vào bẻ gẫy cán chèo, rồi thì đá trái , thúc gôi ...)
          Với cách diễn tả ấy, quả là tác giả đã sử dụng những chi tiết đặc sắc mô tả dòng sông như một sinh vật thực sự. Trí tưởng tượng của nhà văn rất phong phú. Cách sử dụng ngôn từ của ông chính xác, điêu luyện đầy sáng tạo.
          Mặt khác của sông Đà là trữ tình thơ mộng. Nguyễn Tuân hình dung nó như một phụ nữ kiều diễm:" tuôn dài, tuôn dài như một áng tóc trữ tình, đầu tóc chân tóc ẩn hiện trong mây trời Tây Bắc bung nở hoa ban hoa gạo tháng hai và cuồn cuộn mù khói núi Mèo đốt nương xuân". Tác giả say sưa ngắm nó qua làn mây mùa thu xanh mầu ngọc bích. Rồi mùa thu nước lừ đừ cái mầu đỏ giận dữ ở một người bất mẫn bực bội gì mỗi độ thu về. Sông Đà là dòng sông gợi cảm. Tác giả nhìn nó như một cố nhân và sử dụng những hình ảnh dịu dàng trong sáng đầy chất thơ để diễn tả nó.
          Quãng sông lặng tờ thì thật tuyệt vời ( nương ngô nhú lá non , cỏ danh ra búp non, đàn hươu ngốn cỏ, bờ sông hoang dại như thời tiền sử...) Đúng là bức tranh thuỷ mặc tuyệt đẹp tạo sự tương phản của hai nét tính cách và như sự đền bù của sông Đà cho đời.
           Trong khung cảnh thiên nhiên vừa dữ dội vùa thơ mộng ấy hiện lên một chân dung rất hấp dẫn: Người lái đò sông Đà. Tác giả quan niệm: Người lái đò- nghệ sĩ. Chở đò là một nghệ thuật cao cường đầy tài hoa. đó là nghệ thuật biết nắm chắc quy luật tất yếu của dòng nước sông Đà. Nếu làm chủ được quy luật ấy là có tự do.
           Nguyễn Tuân đã khắc hoạ người lái đò ở tư thế hiên ngang, ung dung, tự tin và ở tính cách gan dạ, linh hoạt, thông minh.
          Những đặc điểm đó nổi rất rõ ở trận thuỷ chiến trên mặt sông Đà . Ông lái đò hai tay giữ chặt mái chèo cho khỏi bị hất lên. Cố nén vết thương hai chân kẹp chặt cuống lái, mặt méo bệch đi. Ông nắm chắc binh pháp của thần sông thần đá. ông thuộc quy luật phục kích của đối phương, ông nhớ mặt bọn chúng và xác định khi đã cưỡi lên thác thì phải cưỡi đến cùng như là cưỡi hổ. Đối với ông, việc chống chọi với sóng nước và đá là công chuyện hàng ngày. Hết thác mọi thứ lại xèo xèo tan trong trí nhớ ông lại cùng nhà đò đốt lửa trong hang đá, nướng ống cơm lam bàn tán về cá anh vũ, cá đầu xanh...
           Để làm nổi bật chân dung người lai đò, tác giả diễn tả cuộc vượt thác như là viên tướng xưa lao vào trận đồ bát quái được bố trí sẵn với nhiều vòng cạm bẫy... Đoạn văn giống như một máy quay phim ghi lại những đoạn căng thẳng hồi hộp về ba lần vượt vòng vây với nhiều chi tiết biến hoá. Ngôn ngữ của nhà văn thật sáng tạo, làm giầu thêm cho kho tàng tiếng Việt. Người lái đò sông Đà vừa có phẩm chất anh hùng lại vừa có phong cách hào hoa của người nghệ sĩ. Cuộc đời ông lái đò vô danh nơi sơn cùng thuỷ tận lại là " Cả mộy thiên anh hùng ca và là cả một pho nghệ thuật tuyệt vời". Nguyễn Tuân muốn nói với người đọc là: Không phải tìm đâu xa, chủ nghĩa anh hùng ở ngay cuộc sống hàng ngày, ở trong từng phút từng giờ khi con người vật lộn với thiên nhiên để tồn tại và phát triển.     
           

Tác giả bài viết: Đoàn Thị Thu Phương

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

 

LIÊN KẾT




Đang truy cậpĐang truy cập : 22


Hôm nayHôm nay : 2001

Tháng hiện tạiTháng hiện tại : 40420

Tổng lượt truy cậpTổng lượt truy cập : 1697544